فناوری هوافضا برای امنیت، رفاه و افزایش کیفیت زندگی
آب و هوا Virginia --273°C

پایگاه علمی، خبری، تحلیلی کیهان نورد

 خبر فوری

یک تیتر یک خبر

فضا و ماهواره‌ها چگونه اقتصاد و تجارت را متحول می‌کنند؟

فضا و ماهواره‌ها چگونه اقتصاد و تجارت را متحول می‌کنند؟
۱۳۹۳/۱۲/۷ - ۱۴:۴۶

فناوری فضايي داراي منافع اقتصادي پيدا و پهنان متعددي است و استفاده از ماهواره باعث كاهش هزينه‌ها و سرعت در انجام امور بسياري مي‌شود. 

كشف معادن سطحي زمين و آگاهي از وضع كشاورزي مناطق و اطلاع سريع از حوادث طبيعي از جمله اين موارد است. بايد توجه کرد كه در تمام مواردي كه از سامانه‌هاي فضايي استفاده مي‌شود، علاوه بر سرعت كار، منافع اقتصادي و كاهش هزينه نيز وجود دارد.

 

دیدگاه اقتصادی برای فناوری فضایی

آمارها نشان می‌دهند که سرمایه‌گذاری در فضا توانایی سودآوری بسیار بالایی در درازمدت و کوتاه مدت برای کشورها و دولت‌ها داشته است. نکته جالب اینجاست که تنها کشورهای ثروتمند نیستند از این منافع بهره‌مند شده باشند. با گسترش رقابت جهانی و کاهش هزینه فناوری فضایی، کشورهای درحال‌توسعه نیز با هدف بهبود اوضاع اقتصادی خود، در فضا سرمایه‌گذاری کرده و نتیجه‌های بسیار مطلوبی نیز گرفته‌اند. در تمامی این کشورها نخست زیرساخت‌ها به‌خوبی تعریف و اجرا شده و فناوری فضایی سال‌ها تحت حمایت دولت‌ها بوده است.

ديدگاه اقتصادي در مسائل فضايي براي كشورهاي در حال توسعه ديدگاهي بلندمدت است بدين معني كه ورود به صحنه فناوري فضايي (ايجاد فناوري در داخل) براي كشورهاي مزبور شايد در كوتاه مدت توجيه اقتصادي نداشته باشد زيرا تا زماني كه اين فناوري به حد معيني رشد نكرده باشد، توانايي ارائه محصول يا خدماتي را نخواهد داشت. 

در عين حال نبايد از اين نكته نيز غافل بود كه در صورت بلوغ اين صنعت ارزش افزوده‌اي كه در پي آن مي‌آيد، در بين صنايع مختلف بي‌نظير است. 

در اثبات اين ادعا همين بس كه شركت‌هاي سازنده تجهيزات فضايي و شركت‌هاي ارائه كننده خدمات فضايي به لحاظ توانايي مالي در سطور ابتدايي جدول شركت‌هاي صنعتي و خدماتي مختلف قرار گرفته‌اند. 

 

ارزش افزوده فناوری فضایی

اگر از ديدگاه ميزان ارزش افزوده به اين صنعت نگاه شود براي نمونه مي‌توان ارزش افزوده پروژه‌هاي فضايي ناسا را مد نظر قرار داد كه در 20 سال اخير به ازاي هر دلار سرمايه گذاري بیشتر از ۱۵ دلار برگشت سود داشته است. 

در مثالی دیگر باید گفت که در سال ۲۰۱۴ کل سود بازگشتی در صنعت فضایی جهان هم بیشتر از ۱۵ برابر میزان سرمایه‌ای بوده است که در این زمینه صرف شده است. 

در طول دهه گذشته، اقتصاد جهانی فضا بیش از 100 درصد رشد داشته است. در حال حاضر نیز فناوری فضایی با میانگین نرخ رشد سالیانه حدود 7 تا 10 درصد، به یکی از بخش‌های مهم اقتصاد و تجارت جهانی با سریع‌ترین نرخ رشد در جهان تبدیل شده است. از طرفی این فناوری به‌عنوان عامل بهبود وضع اقتصادی، رشد و افزایش توانمندی بسیاری از بخش‌های دیگر شامل حمل‌ونقل، بانک‌داری، ارتباطات و خدمات اینترنت، سلامت، کشاورزی و انرژی شناخته می‌شود. در حال حاضر کشورهای درحال‌توسعه در تلاش‌های خود برای پیشرفت‌های اجتماعی و اقتصادی به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای از ابزار فناوری فضایی بهره می‌برند. در این کشورها ردپای فضا در بسیاری از علوم، صنایع و فناوری‌های دیگر نیز دیده می‌شود. همچنین برنامه‌های فضایی در این کشورها منجر به تولید محصولات جانبی حرفه‌ای شده‌اند که شرکت‌ها و بنگاه‌های داخلی و بخش تجاری غیر فضایی به طرق گوناگون از آن‌ها بهره برده‌اند. 

 

گردش مالی در بیش از ۸۰ کشور

گردش مالی صنعت فضایی جهان در سال ۲۰۱۴ بیش از ۳۳۰ میلیارد دلار بوده است. از این مقدار ۳۹ درصد مربوط به محصولات تجاری فضایی و خدمات است. نزدیک ۳۷ درصد مربوط زیرساخت‌های تجاری فضایی و صنایع پشتیبان، ۲۴ درصد هم مربوط به بودجه‌های دولتی است.

سالانه میلیاردها دلار از طرف بیش از ۸۰ کشور فعال در حوزه فضا درزمینه فناوری فضایی هزینه می‌شود و این سرمایه‌گذاری تبدیل به یکی از سودآورترین فعالیت‌های اقتصادی شده است. بخش خصوصی نیز درزمینه فناوری فضایی با فعالیت‌های متنوعی از پرداختن به موضوع توریسم فضایی گرفته تا تولید انواع ماهواره‌ها و سایر تجهیزات مرتبط به‌خوبی سودآوری این بازار را درک کرده است. این فناوری برای میلیون‌ها نفر در سراسر جهان شغل ایجاد کرده و اقتصاد جهانی را به‌خوبی رشد داده است. به‌عنوان‌مثال شرکت‌ها و سازمان‌های ریزودرشت فعال درزمینه ماهواره‌های مخابراتی (یکی از تجاری‌ترین ابزار صنعت فضایی) تنها از طریق فعالیت اقتصادی درزمینه سرویس‌های پهنای باند، بیش از 100 میلیارد دلار درآمد جهانی دارند. همین‌طور پیش‌بینی می‌شود بازار جهانی حوزه ناوبری و موقعیت‌یابی فضایی تا سال 2020 به حدود ۳۰۰ میلیارد دلار در سال رشد کند. همچنین پیش‌بینی شده است که بازار سنجش از راه دور به دلیل استفاده دولت‌ها از ماهواره‌ها برای پیشرفت‌های اقتصادی تا 6 میلیارد دلار در سال 2020 رشد داشته باشد. همین پیش‌بینی‌ها می‌گویند بخش توریسم فضایی نیز با توجه به تحولات اخیر به یک حوزه سودآور با ارقام بالا تبدیل خواهد شد. 

 

بودجه‌های فضایی کشورهای مختلف

در یک مقایسه کلی بین ده‌ها کشور دنیا که سازمان فضایی فعال داشته و درزمینه فناوری فضایی سرمایه‌گذاری و هزینه کرده‌اند، سازمان فضایی آمریکا (ناسا) با بودجه حدود 18 میلیارد دلار در سال، پرهزینه‌ترین سازمان فضایی دنیاست. پس از به ترتیب روسیه با حدود 6 میلیارد، آژانس فضایی اروپا (اسا) با حدود 5.5 میلیارد دلار، فرانسه و ژاپن با حدود 2.5 میلیارد دلار، آلمان و ایتالیا با حدود 2 میلیارد دلار، چین و هند با حدود 1 میلیارد دلار و درنهایت کانادا و انگلستان با حدود 0.5 میلیارد دلار در رده‌های بعدی قرار دارند. طبق ادعای این مقایسه ایران در مقایسه با کشورهایی همچون آرژانتین، برزیل، کره جنوبی و اوکراین که حدود 0.2 میلیارد دلار برای بودجه‌های فضایی خود در سال در نظر گرفته‌اند نیز چیزی حدود نصف این کشورها در زمینه فناوری فضایی هزینه می‌کند. البته در حال حاضر حتی کشورهای حوزه خلیج‌فارس به اهمیت فناوری فضایی پی برده و در حال سرمایه‌گذاری‌های عظیم در این حوزه هستند و به نظر می‌رسد کشورهایی مثل امارات متحده عربی و عربستان نیز بسیار فعال شده‌اند و می‌خواهند در این حوزه پیشتازی کنند.

 

کاهش وابستگی و رشد فناوری

در این میان گروهی از کارشناسان اعتقاد دارند دست‌يابي به صنعت فضايي علاوه بر آنكه از وابستگي‌هاي حساس كشور به بيگانه مي‌كاهد، امكان ارائه خدمات مختلف به كشورهاي ديگر را نیز فراهم مي‌آورد. بدین ترتیب موج حاصل از رشد فناوری فضايي در سراسر كشور گسترش مي‌يابد و سبب رشد اقتصادي در كل كشور مي‌شود.

آخرین پیش‌بینی‌ها حکایت از آن دارند که در دهه آینده هر یک دلار هزینه برنامه‌ریزی شده در فضا حدود ۳۰ دلار درآمد برای کشورها خواهد داشت.

 

 

استفاده از مطالب کیهان نورد تنها با ذكر منبع و نام نویسنده بلامانع خواهد بود.


کلمات کلیدی

1 نظر

  1. علی محمدی ۱۳۹۳/۱۲/۷ - ۱۴:۵۹ 0 1

    خیلی مفید و جالب بود

    پاسخ به این نظر

نظر شما:

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
فیلد های ضروری با علامت * مشخص شده اند.