فناوری هوافضا برای امنیت، رفاه و افزایش کیفیت زندگی
آب و هوا Virginia --273°C

پایگاه علمی، خبری، تحلیلی کیهان نورد

 خبر فوری

یک تیتر یک خبر

روسیه به دنبال کسب و کار فضایی

روسیه به دنبال کسب و کار فضایی
۱۳۹۳/۱۲/۱۶ - ۱۶:۵۴

در دوران جنگ سرد، فناوری فضایی به یکی از کاربردی‌ترین ابزارهای تبلیغاتی بین دو ابر قدرت (شوروی و آمریکا) تبدیل شده بود و هر دو دولت برای برتری‌جویی‌های فضایی سرمایه‌های زیادی را مصرف می‌کردند.

با فروپاشی شوروی، تشکیلات فضایی روسیه که میراث خوار شوروی سابق بود حامی مالی خود را از دست داد. بحران‌های مالی دوران پس از فروپاشی، وضعیت خطرناکی را برای فناوری‌های کیهانی روسیه بوجود آورد و سردمداران این تشکیلات از یک سو برای رهایی از بن بست موجود و از سوی دیگر برای منافع شخصی، چوب حراج به اندوخته‌های علمی دوران شوروی زدند.

آمریکا مشتری فناوری فضایی روسی

به این ترتیب بود که پای خریداران آمریکایی به سازمان های فضایی روسیه باز شد و قرارداد همکاری تنگاتنگ برای ساخت ایستگاه فضایی بین‌المللی بین ناسا (سازمان فضایی آمریکا) و رکا (سازمان فضایی روسیه) بسته و مقدمات کار ظرف مدت کوتاهی به مرحله اجرا در آمد.

در چارچوب این قرارداد،آمریکا متعهد شد به عنوان حامی مالی و روسیه به عنوان حامی فنی و سازنده بخش‌های مهمی از «ایستگاه فضایی بین المللی» وارد عمل می‌شدند. این ایستگاه می‌توانست پایگاهی عالی برای پژوهش‌های زیربنایی آمریکا باشد و کیهان‌نوردان ناسا در دوره‌های دراز مدت به کار و فعالیت در آن مشغول شوند. اما فاصله بین تجربه‌های اندک کیهان‌نوردان ناسا در زمینه پروازهای درازمدت و فضانوردان روس بسیار زیاد بود. در صورتی که از زمان اقامت ۸۴ شبانه روز کیهان‌نوردان آمریکایی در اسکای لب قریب ۲۰ سال می‌گذشت، کیهان‌نوردان روس رکوردهای بالایی کسب کرده بودند.

بطور مثال دکتر پالیاکف در جریان آخرین پرواز خود ۴۳۷ شبانه روز را در ایستگاه مداری میر بسر برده بود. برای بالا بردن تجربه، آمریکا مجبور شد با پرداخت پول، جایی را در ناو کیهانی سایوز و ایستگاه مداری میر را «اجاره کند».

درسی برای سازمان‌دهی بازار فناوری فضایی

گرچه قراردادهای رکا و ناسا سود چندانی برای سازمان فضایی روسیه نداشت اما نه تنها این تشکیلات را از نابودی قطعی نجات داد بلکه درسی شد برای آنها که «بازار فناوری تجاری» را در روسیه سازمان‌دهی کنند و از دستاورد این راهکار، بودجه لازم برای پروژه‌های آینده را به دست آورند.

دست تقدیر یار کارشناسان روسیه شد و بروز حادثه نابودی کلمبیا، آمریکا را به فناوری فضایی روسی نیازمند‌تر کرد بطوری که این کشور مجبور شد تبصره‌ای بر قانون تحریم کشور‌های یاری رساننده به ایران در زمینه فناوری را به تصویب برساند زیرا بر اساس آن قانون، آمریکا نمی‌توانست مبالغ گزافی را که برای استفاده از ناو کیهانی سایوز لازم بود را بپردازد.

این ناو هم حتی پس از استفاده مجدد کیهان‌پیماهای شاتل، نیز استفاده شد و بعد از خانه نشینی شاتل‌ها، همچنان به عنوان تنها ناو حمل و نقل فضانوردان بکار گرفته می‌شود. پولی که از معاملات فضایی با آمریکا و دیگر شکل های «بازرگانی فضایی» به دست آمد توانست بتدریج بی‌حسی ناشی از شوک ناگهانی فروپاشی شوروی و حذف یارانه‌های دولتی را برطرف کند و به تشکیلات فضایی روسیه تحرک ببخشد. آنها توانستند خیلی زود خود را جمع و جور کرده و به دنبال راه‌حل‌های درازمدت بیفتند. طراحی ناوهای جدید کیهانی که هم قابل اطمینان‌تر بوده و هم توانایی بیشتری دارند و می‌توانند مشتری‌های بهتری را جلب کنند از جمله نشانه‌های تحول بوجود آمده در سامانه فناوری روسیه است.

نوآوری حاصل فکر تجاری در فضا 

اینک طراحان دستگاه‌های کیهانی روسیه هر چند گاه یک‌بار برنامه جدیدی را عنوان می‌کنند که اگر نگوییم پدیده‌ای فرا فناوری بشمار می‌رود، از نظر کارشناسان، یک نوآوری کاربردی و مفید است. کارشناسان روس اینک بطور جدی روی ناو سرنشینداری کار می‌کنند که با هزینه‌ای در حد یک ناو سایوز، ۴ تا ۵ نفر را به مدار ببرد و به زمین برگرداند این افراد شامل فرمانده گروه، مهندس پرواز و ۲ تا ۳ سرنشین دیگر می‌شود که می‌توانند توریست یا نمایندگان کشورهای دیگر باشند تا برای گردش یا انجام برنامه‌های علمی به فضا سفر کنند.

این سفینه نه تنها توانایی اتصال به ایستگاه فضایی بین‌المللی را دارد بلکه برای پروازهای بین سیارات نیز می‌توان از آن بهره برد. انرگیا (طراح و سازنده این ناو) درجه ایمنی بالای آن‌را با سطح آسایش خدمه پروازی را تضمین می‌کند. از سوی دیگر موسسه انرگیا چندی پیش بطور رسمی برای ساخت ناوهای کیهانی «طبق سفارش مشتری» اعلام آمادگی کرد و همچنین متخصصان دفتر طراحی مياسيشف روسیه عهده دار طراحی ناو سرنشين‌دار جدیدی برای کاربری‌های گردشگری فضایی شده‌اند.

اين ناو که نام «اکسپلورر» بر آن گذاشته‌اند، قادر خواهد بود ۵ نفر را به ارتفاع بيشاز ۱۰۰ کيلومتر بر فراز زمين برساند. ظاهرا مسئولان روسیه مصمم هستند تا بتوانند کنترل بازار جهانی را در این رشته را در دست داشته باشد زیرا معتقدند که در زمینه فضایی سرآمد هستند و توانایی کنترل آن را دارند. همچنین تلاش دارند این برتری را حفظ کنند.

دوران رکود به سر آمده است

به هر حال بطور قاطع می‌توان گفت که دوران رکود و خمودگی فناوری‌های کیهانی در روسیه به سر آمده و این کشور همان‌گونه که در سال‌های آغازین عصر تسخیر فضا پیشتاز بود تلاش می‌کند که در عرصه بازرگانی فضایی به یک ابرقدرت با توانایی‌های بالا تبدیل شود. البته این کار براحتی میسر نیست زیرا جدای این که مردم امروز روسیه با وجود تهدیدها و تحریم‌های آمریکا هنوز در حد دهه ۱۹۶۰ ضد آمریکایی نیستند، باور ندارند که فناوری فضایی بتواند منفعت تجاری برای کشورشان داشته باشد. از سوی دیگر شرکت‌های مختلفی در آمریکا بطور جدی بر روی طراحی و ساخت ناو های سرنشیندار کار می‌کنند و کارشناسان معتقدند در دهه بعدی فضا از انحصار دولت‌ها در خواهد آمد و حتی ممکن است ایستگاه‌های سرنشین‌دار بزرگی با جنبه‌های گردشگری در مدار قرار گیرد و به شرکت‌های مختلف گردشگری خدمات ارائه کند.

گردشگری فضایی، منبعی برای درآمد

با نگاهی به گذشته و آینده گردشگری فضایی شاید بتوان گفت که گردشگری فضایی با سفر «دنیس تیتو» در سال ۲۰۰۱ از پایگاه «بایکانور» آغاز شد. حدود یک سال بعد، «مارک شاتل ورث»، میلیاردر اهل آفریقای جنوبی به فضا سفر کرد و به دنبال او «جورج اولسن»، «انوشه انصاری»،«چارلز سیمونی»، «ریچارد گاریوت» و «گای لالیبرتیه» به عنوان گردشگر راهی مدار زمین شدند.

از آنجا که هزینه این سفر ها بالای ۲۰ میلیون دلار بود، همزمان با آغاز این سفرها، شرکت‌های مختلفی به فکر طراحی و ساخت فضاپیماهایی افتادند تا مردم عادی نیز بتوانند به فضا سفر کنند. طبق تعریف سازمان بین المللی فضانوردی، ارتفاع بیش از ۱۰۰ کیلومتری از سطح زمین، «فضا» محسوب می‌شود و شرکت «ویرجین گلکتیک» دست به ساخت نوعی هوافضاپیما زد که می‌توانست تا این ارتفاع اوج بگیرد و سرنشینان آن می‌توانند به مدت چند دقیقه شرایط بی‌وزنی را تجربه کنند.این فضاپیمای ۱۸ متری که بال‌هایی به طول ۸ متر دارد و به آن نام اسپیس‌شیپ داده‌اند، با یک هواپیمای مخصوص به ارتفاع ۱۶ کیلومتری حمل شده و از آنجا با موتورهای موشکی خود تا ارتفاع ۱۱۰ کیلومتری بالا رفته و سپس به زمین باز می گردد.

اسپیس شیپ می تواند ۶ نفر را به فضا ببرد. گرچه این سفینه در پرواز آزمایشی اخیر خود دچار نقص فنی شد و سقوط کرد اما بروز چنین حوادثی در تاریخ فضانوردی چندان غیرطبیعی نیستند و مسلما در آینده نه چندان دور، پرواز را از سر خواهد گرفت. هزینه این سفرها ۲۲۰ هزار دلار پیش بینی شده است. شرکت‌های دیگری نیز اعلام آمادگی کرده‌اند اما در حال حاضر تنها «ویرجین گلکتیک» است که عملا وارد گود شده است.

استفاده از مطالب کیهان نورد تنها با ذكر منبع و نام نویسنده بلامانع خواهد بود.


کلمات کلیدی

1 نظر

  1. سینا سینا ۱۳۹۳/۱۲/۱۶ - ۱۶:۵۷ 0 1

    روسیه هم متوجه شده باید از فضا پول در آورد!

    پاسخ به این نظر

نظر شما:

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
فیلد های ضروری با علامت * مشخص شده اند.