فناوری هوافضا برای امنیت، رفاه و افزایش کیفیت زندگی
آب و هوا Virginia --273°C

پایگاه علمی، خبری، تحلیلی کیهان نورد

 خبر فوری

یک تیتر یک خبر

فعالان و خبرگان فضایی چه نظراتی در زمینه راهبردهای فضایی کشور دارند؟

فعالان و خبرگان فضایی چه نظراتی در زمینه راهبردهای فضایی کشور دارند؟
۱۳۹۳/۱۱/۱۴ - ۰۳:۰۸

برای اخذ دیدگاه‌ها و نظرات خبرگان، اندیشمندان و صاحب‌نظران حوزه فضایی کشور در زمینه سیاست‌ها، جهت‌گیری‌ها و راهبردهای فضایی کشور در حاشیه سیزدهمین کنفرانس انجمن هوافضای کشور از طیف وسیعی از شرکت‌کنندگان شامل دانشجویان و اعضای هیات علمی دانشگاه‌های معتبر کشور (۲۶۱ نفر)، شاغلین و فعالان بخش دولتی و خصوصی (۷۹ نفر) نظرسنجی شد. در این نظرسنجی که سال گذشته در دانشگاه تهران و با همکاری انجمن هوافضای ایران جمعا ۳۴۰ نفر شرکت کرد‌ه‌اند. اکنون این نظرسنجی  ۱۹ سواله در هشت حوزه مختلف مورد تحلیل قرار گرفته و نتایج آن استخراج شده است. سیاست و راهبرد، آموزش و توسعه علمی،‌ سازماندهی و اداره بخش فضایی در سطح ملی، فناوری، کارکنان، تعاملات جهانی و بین‌المللی، سامانه‌ها و خدمات و در نهایت ارزیابی عملکرد کلی گذشته از حوزه‌های اصلی این نظرسنجی بودند. 

 

نظرات در حوزه سیاست و راهبرد

سه سوال از این نظرسنجی مرتبط به حوزه سیاست و راهبرد بود و پاسخ به این سوالات چندگزینه‌ای نتایج جالبی را در بر داشت:

۱- توسعه علم، فناوری و خدمات و کاربردها، هدف و جهت‌گیری اصلی

در این بخش از نظرسنجی از شرکت‌کنندگان درخواست شده بود تا مناسب‌ترین گزینه را برای تبیین هدف و جهت‌گیری اصلی بخش فضا از میان چهار گزینه انتخاب کنند. ارتقای غرور ملی، ارتقای توان بازدارندگی (امنیت ملی)، توسعه علم و فناوری و توسعه خدمات فضایی به منظور افزایش رفاه جامعه، گزینه‌های مورد نظر بودند. 

نتایج نظرسنجی نشان می‌دهد که بخش غالب جامعه دانشگاهی و بخش خصوصی (۷۰ درصد) به دنبال توسعه علم و فناوری و خدمات فضایی جهت افزایش رفاه جامعه است. به همین صورت بخش کوچک‌تری از این جامعه (۳۰ درصد) به دنبال ارتقای غرور ملی و افزایش توان بازدارندگی از طریق فناوری فضایی است. از طرفی نکته جالب اینجاست که افراد شرکت کننده از طرف بخش دولتی جهت‌گیری خاصی در این زمینه ندارند و تقریبا پاسخ‌ها بین سه گزینه ارتقای توان بازدارندگی (افزایش امنیت ملی)، توسعه علم و فناوری و در نهایت توسعه خدمات و کاربردهای فضایی به میزان مساوی تقسیم شده است. 

جالب‌ترین نکته نتایج این نظرسنجی این است که تنها حدود ۱۵ درصد از کل شرکت‌کنندگان هدف اصلی از پرداختن به فناوری فضایی را ارتقای غرور ملی می‌دانند.

۲- همکاری و تعاملات بین‌المللی جهانی و منطقه‌ای، راهبرد و تمرکز اصلی

در این بخش شرکت‌کنندگان در پاسخ به سوالی با محوریت راهبرد و تمرکز اصلی توسعه بخش فضا در کشور از میان گزینه‌های مختلف، پاسخ موردنطر خود را انتخاب کردند. اتکای به دانش و فناوری بومی و توسعه درونزا، همکاری و تعاملات منطقه‌ای، همکاری و تعاملات جهانی و عدم سرمایه‌گذاری داخلی با استفاده از خدمات جهانی، چهار گزینه این سوال بودند. 

نتایج این بخش نشان می‌دهد اکثریتجامعه دانشگاهی و بخش خصوصی، راهبرد و تمرکز اصلی توسعه فضایی کشور را همکاری و تعاملات بین‌المللی جهانی و منطقه‌ای می‌دانند و این در حالی است که بخش دولتی هردو گزینه اتکا به دانش و فناوری بومی و تعاملات بین‌المللی جهانی را مورد تاکید قرار داده است. جالب اینجاست که شرکت‌کنندگان بخش دولتی در این زمینه نیز نظر قاطعی ندارند و اختلاف و پراکندگی نظر در سیاست و تمرکز خاص روی یک گزینه در این حوزه وجود دارد.

۳- مدیریت، مهترین عامل توسعه

چهار گروه متنوع از شرکت‌کنندگان در نظرسنجی مهمترین عامل توسعه حوزه فضایی را مدیریت می‌دانند و انها از بین چهار عامل منابع مالی، منابع انسانی، مدیریت و تعاملات بین‌المللی، مدیریت را به عنوان مهمترین و قابل توجه‌ترین عامل توسعه فضایی در کشور می‌دانند. 

اعضای هیات علمی دانشگاه‌های معتبر کشور پس از مدیریت به ترتیب عوامل منابع انسانی و منابع مالی را بخش قابل توجه در توسعه فناوری فضایی در کشور دانسته‌اند. اما دانشجویان پس از مدیریت، منابع مالی را دارای اثربخشی بیشتری می‌دانند. 

شاغلین و فعالان بخش خصوصی کشور نیز پس از مدیریت، به ترتیب منابع انسانی و تعاملات بین‌المللی را به عنوان مهمترین عوامل توسعه فناوری فضایی در کشور انتخاب کرده‌اند. 

در حالی که بخش دولتی پس از مدیریت به ترتیب منابع مالی و تعاملات بین‌المللی و روابط خارجی را از عوامل اصلی توسعه فناوری فضایی در کشور می‌دانند.

 

نظرات در حوزه آموزش

دو سوال از این نظرسنجی مرتبط به حوزه آموزش (علم و دانشگاه‌ها) بود و با بررسی پاسخ به این سوالات چندگزینه‌ای نیز می‌توان نتایج جالبی را استخراج کرد:

۱- دانشگاه‌ها به دنبال توسعه فناوری فضایی         

در این بخش از نظرسنجی از شرکت‌کنندگان درخواست شد تا به جز آموزش و توسعه منابع انسانی که همواره به عنوان اصلی‌ترین هدف دانشگاه‌ها یاد می‌شود، از بین چهار گزینه اولویت بعدی را برای محیط‌های دانشگاهی کشور انتخاب کنند. توسعه دانش و علوم فضایی، توسعه فناوری فضایی (طراحی و ساخت زیرسیستم‌ها)،‌ ساخت سامانه‌های فضایی و هیچکدام چهار گزینه قابل انتخاب این سوال بودند.

شرکت‌کنندگان باید از بین این گزینه‌ها ماموریت، نقش اصلی و اولویت دانشگاه‌های کشور را پس از هدف اصلی آموزش و توسعه انسانی انتخاب می‌کردند. 

نکته جالب اینجاست که همه گروه‌های پاسخ‌دهنده اولویت دوم دانشگاه‌ها را توسعه فناوری فضایی (طراحی و ساخت زیرسیستم‌ها) انتخاب کرده و پس از آن توسعه دانش و علوم فضایی را مدنظر دارند. همه شرکت‌کنندگان این نظرسنجی به دنبال بهره‌برداری از علم و دانش جهت توسعه فناوری و تمرکز بر تحقیقات غیربنیادی این حوزه بدون ورود به حوزه ساخت تاکید دارند.

۲- عدم تناسب دوره‌های آموزشی دانشگاه‌ها با برنامه‌ها و نیازهای کشور

۸۵ درصد شرکت‌کنندگان در این نظرسنجی در پاسخ به سوال دیگری از بخش آموزش، تناسب دوره‌های آموزشی دانشگاه‌های کشور را با برنامه‌ها و نیازهای موجود در سطح متوسط ارزیابی کرده‌اند. نکته جالب اینجاست که تنها ۱۵ درصد از شرکت‌کنندگان این نظرسنجی اعتقاد دارند که دوره‌های دانشگاهی تناسب خوب و یا خیلی خوب با نیازها و برنامه‌های فضایی کشور دارد.

 

نظرات در زمینه سازماندهی و اداره بخش فضایی در سطح ملی

چهار سوال از این نظرسنجی مرتبط به حوزه سازماندهی و اداره بخش فضایی بود و پاسخ به این سوالات چندگزینه‌ای نتایج جالبی را در بر داشت:

۱- سیاست‌گذاری متمرکز دولتی و اجرای توزیع شده

در این بخش از نظرسنجی از شرکت‌کنندگان درخواست شد تا گزینه مناسب برای سازماندهی و اداره بخش فضایی کشور را انتخاب کنند. شرکت کنندگان باید از بین چهار گزینه سیاست‌گذاری و اجرا توسط دستگاه‌های اجرایی به صورت مجزا، سیاست‌گذاری و اجرای متمرکز در یک سازمان ملی،‌ سیاست‌گذاری متمرکز دولتی و اجرای توزیع‌شده و سیاست‌گذاری متمرکز و اجرا در بخش خصوصی، یکی را انتخاب می‌کردند. 

۷۴ درصد از شرکت‌کنندگان این نظرسنجی بر این اعتقاد بودند که در یک مرکز ملی سیاست‌گذاری متمرکز دولتی انجام شده و اجرا بین ارگان‌های مختلف دولتی و خصوصی توزیع شود. 

تنها ۱۷ درصد از شرکت‌کنندگان  موافق سیاست‌گذاری و اجرای متمرکز در یک سازمان ملی بودند و ۸۰ درصد از شرکت‌کنندگان بخش خصوصی تمایل دارند اجرا به بخش خصوصی واگذار شود. 

نکته جالب اینجاست که حدود ۴۲ درصد از کل شرکت کنندگان تمایل دارند اجرای پروژه‌های فضایی به بخش خصوصی سپرده شود.

۲- هماهنگی نسبتا ضعیف بازیگران حوزه

در این بخش از نظرسنجی از شرکت‌کنندگان درخواست شد تا نظر خود را در زمینه هماهنگی بین نهادهای مختلف بخش فضایی کشور اعلام کنند. نتیجه بدست امده نشان می دهد که تنها ۱۵ درصد از شرکت‌کنندگان هماهنگی بین بازیگران مختلف عرصه فضایی کشور (در حوزه های سیاست‌گذاری، تحقیقات، صنعت، کابران و بهره‌برداران) را خوب و یا عالی ارزیابی کرده‌اند و حدود ۴۴ درصد از شرکت‌کنندگان اعتقاد دارند این هماهنگی ضعیف و یا خیلی ضعیف است. حدود ۴۰ درصد نیز وضعیت را در این زمینه متوسط ارزیابی نموده‌اند.

۳- تقسیم کار مبتنی بر ظرفیت‌ها

در این بخش از نظرسنجی شرکت‌کنندگان در زمینه تعامل بخش دفاعی و غیردفاعی و چگونگی تقسیم کار را از بین چهار گزینه انتخاب کردند. محوریت بخش دفاعی و همکاری بخش غیردفاعی، تقسیم کار مبتنی بر ظرفیت‌ها و توانمندی‌ها، محوریت غیردفاعی و همکاری بخش دفاعی و در نهایت تقسیم کار به صورت مجزا و مستقل در هردو بخش از گزینه‌های مورد نظر این سوال بودند. 

در نهایت تقسیم کار مبتنی بر ظرفیت‌ها و توانمندی‌ها با درصد بالایی به عنوان پیشنهاد شرکت‌کنندگان انتخاب شد. 

۴- توسعه فناوری برای بخش خصوصی

در این بخش نیز از شرکت‌کنندگان درخواست شد تا گزینه مناسب در زمینه مشارکت بخش خصوصی را در حوزه فضایی انتخاب کنند. توسعه فناوری، ساخت سامانه‌ها، سرمایه‌گذاری و در نهایت فراهم‌کردن و ارایه خدمات فضایی، چهار گزینه مورد نظر این سوال بودند.

در بین همه گروه‌های شرکت‌کننده توسعه فناوری، اولویت نخست برای بخش خصوصی انتخاب شده است. از طرفی اعضای هیات علمی و فعالان بخش دولتی پس از توسعه فناوری، ساخت سامانه‌ها را به عنوان اولویت دوم بخش خصوصی انتخاب کرده‌اند. همچنین فعالان بخش خصوصی و دانشجویان نیز پس از توسعه فناوری، مشارکت در سرمایه‌گذاری را به عنوان اولویت دوم بخش خصوصی انتخاب کرده‌اند.

 

نظرات در زمینه جذب و اشتغال

در این نظرسنجی یک سوال مرتبط با وضعیت اشتغال فارغ‌التحصیلان هوافضا نظر شرکت‌کنندگان را جویا شده بود. نکته جالب اینجاست که تنها حدود ۲۵ درصد از شرکت‌کنندگان وضعیت به‌کارگیری و اشتغال هوافضایی‌ها در مراکز صنعتی و تحقیقاتی را خیلی خوب و یا خوب ارزیابی کرده‌اند. متاسفانه حدود ۷۵ درصد از شرکت‌کنندگان بر این نظرند که وضعیت اشتغال فارغ‌التحصیلان هوافضایی متوسط، ضعیف و یا خیلی ضعیف است.

 

نظرات در زمینه اطلاع‌رسانی عمومی برنامه‌های فضایی

دو سوال از این نظرسنجی مرتبط به حوزه اطلاع‌رسانی و ترویج بود و با بررسی پاسخ به این سوالات چندگزینه‌ای نیز می‌توان نتایج جالبی را استخراج کرد:

۱- ضعف در اطلاع‌رسانی

یک بخش از نظرسنجی نشان می دهد، تقریبا نیمی از شرکت‌کنندگان بخش خصوصی (۵۰ درصد) و فعالان کارمندان بخش دولتی (۵۵ درصد) و همچنین اعضای هیات علمی دانشگاه‌ها (۴۷ درصد)، از سیاست‌ها، اهداف و برنامه‌های فضایی اطلاع جامع و خوبی ندارند. این میزان در بین دانشجویان بیشتر است و حدود ۷۲ درصد آنها اطلاع دقیقی از موضوعات مطرح شده ندارند.

۲- فقدان موافقت و هماهنگی لازم با برنامه‌های فضایی

در بخش دیگری از نظرسنجی نتایج جالب دیگری نیز به دست آمده است. بدین ترتیب که تنها ۲۶ درصد از اعضای هیات علمی شرکت‌کننده موافقت جدی با برنامه‌های فضایی کشور دارند و مابقی موافق روند فعلی نیستند. نکته جالب اینجاست که ۶۷ درصد از فعالان بخش دولتی،۶۰ درصد از فعالان بخش خصوصی و ۷۱ درصد از دانشجویان با برنامه‌های فضایی فعلی کشور (البته در سال گذشته/ ۱۳۹۲) موافقت ندارند.

 

نظرات در زمینه فناوری

دو سوال از این نظرسنجی مرتبط به حوزه فناوری بود و پاسخ به این سوالات چندگزینه‌ای نتایج جالبی را در بر داشت:

۱- اولویت اول، سامانه‌های ماهواره‌ای

در این بخش از نظر سنجی از شرکت‌کنندگان درخواست شد تا اولویت مورد نظر خود را در زمینه فناوری فضایی از بین چهار گزینه انتخاب کنند. سامانه‌های ماهواره‌ای، پرتاب‌کننده‌ها، زیرساخت‌ها و تجهیزات زمینی و در نهایت سامانه‌های سرنشین‌دار، گزینه‌های این سوال برای انتخاب بودند. 

هر چهار گروه شرکت کننده در نظرسنجی اعتقاد دارند که توسعه فناوری در زمینه سامانه‌های ماهواره‌ای اولویت بیشتری دارد. فعالان بخش دولتی و اعضای هیات علمی دانشگاه های کشور پس از ماهواره‌ها، توسعه پرتاب‌کننده‌ها را به عنوان اولویت دوم پیشنهاد می‌کنند. بخش خصوصی نیز پس از توسعه ماهواره‌ها، توسعه فناوری در زمینه زیرساخت‌ها و تجهیزات زمینی را در اولویت دوم به حساب می‌آورند. 

نکته بسیار جالب اینجاست که تنها ۱۵ درصد از شرکت‌کنندگان معتقدند که توسعه سامانه‌های سرنشین‌دار به عنوان اولویت اصلی برنامه‌های فضایی کشور باشد.

۲- تناسب کم ظرفیت‌ها و قابلیت‌های موجود با برنامه‌ها و اهداف

در این بخش از نظرسنجی، شرکت‌کنندگان تناسب توانمندی های فناورانه و زیرساخت‌های موجود کشور را با برنامه‌ها و اهداف تعریف شده، به میزان متوسط ارزیابی کرده‌اند. در مجموع حدود ۸۵ درصد شرکت‌کنندگان این تناسب را متوسط به پایین (گزینه‌های متوسط، ضعیف و خیلی ضعیف) ارزیابی کرده و تنها حدود ۱۵ درصد از آنها برنامه‌ها و اهداف فضایی اعلام شده کشور را متناسب (زیاد و خیلی زیاد) با توانمندی‌های فناورانه و زیرساخت‌های موجود کشور ارزیابی کرده‌اند.

  

نظرات در زمینه تعاملات بین‌المللی

دو سوال از این نظرسنجی مرتبط به حوزه تعاملات جهانی بود و با بررسی پاسخ به این سوالات چندگزینه‌ای نیز می‌توان نتایج جالبی را استخراج کرد: 

۱- پیوستن به معاهدات بین‌المللی و پیشبرد برنامه‌های فضایی

در این بخش از نظرسنجی تنها کمتر از ۱۵ درصد از شرکت‌کنندگان معتقدند پیوستن به معاهدات بین‌المللی تاثیر کم و ناچیزی در پیشبرد برنامه‌های فضایی کشور دارد. این یعنی حدود ۷۶ درصد از اعضای هیات علمی و دانشجویان دانشگاه‌های معتبر کشور و فعالان بخش خصوصی و بخش دولتی اعتقاد دارند که برای توسعه و پیشرفت برنامه‌های فضایی کشور نیاز است تا به معاهدات جهانی پیوست. چرا که آنها معتقدند این معاهدات می‌تواند تاثیرات زیاد و یا خیلی زیادی داشته باشد. 

۲- وابستگی بیش از حد

در یک بخش دیگری از نظرسنجی، بیش از ۷۲ درصد از اعضای هیات علمی شرکت‌کننده اعتقاد دارند که وابستگی کشور در زمین فناوری فضایی به سامانه‌ها و خدمات خارجی زیاد و یا خیلی زیاد است. نکته جالب اینجاست که در مجموع کمتر از ۱۲ درصد کل شرکت‌کنندگان وابستگی را کم یا خیلی کم می‌دانند. همچنین ۵۶ درصد از کل شرکت‌کنندگان نیز موافق نظر اکثریت اعضای هیات علمی هستند و وابستگی را زیاد یا خیلی زیاد ارزیابی کرده‌اند. 

 

نظرات در زمینه سامانه‌ها و خدمات

دو سوال از این نظرسنجی مرتبط به حوزه سامانه‌ها و خدمات بود و با بررسی پاسخ به این سوالات چندگزینه‌ای نیز می‌توان نتایج جالبی را استخراج کرد: 

۱- اولویت اصلی خدمات، مخابرات فضایی

در این بخش از نظرسنجی از شرکت‌کنندگان درخواست شد تا مهمترین بخش خدمات فضایی را از میان چهار گزینه مخابرات فضایی، موقعیت‌یابی و ناوبری، سنجش از دور و در نهایت پخش گسترده تلویزیونی انتخاب کنند. 

سه گروه دانشجویان، فعالان بخش دولتی و شاغلین بخش خصوصی مخابرات فضایی (اینترنت، تلفن همراه و غیره) را به عنوان اولویت اصلی خدمات فضایی برای کشور می‌دانند. آنها پس از مخابرات، موقعیت‌یابی و ناوبری را در اولویت دوم می‌شمارند. 

نکته جالب اینجاست که اعضای هیات علمی گزینه سنجش از دور (تصویربرداری ماهواره‌ای) را مهم‌ترین اولویت کشور برای ارایه خدمات فضایی می‌دانند و پس از ان به مخابرات فضایی اهمیت می دهند. 

۲- کمترین ضریب نفوذ برای سنجش از دور

در این بخش از نظرسنجی اکثریت پاسخ‌دهندگان معتقدند که سنجش از دور (تصویربرداری ماهواره‌ای) و پس از آن موقعیت‌یابی و ناوبری، کمترین ضریب نفوذ را نسبت به سایر خدمات فضایی اشاره شده دارند.

 

نظرات در زمینه ارزیابی عملکرد گذشته 

در این نظرسنجی سوال آخر در زمینه ارزیابی عملکرد کشور در دهه گذشته در بخش فناوری فضایی بود که که اکثریت شرکت‌کنندگان (حدود ۷۷ درصد) آن را متوسط به بالا ارزیابی کرده‌اند. 

 

استفاده از مطالب کیهان نورد تنها با ذكر منبع و نام نویسنده بلامانع خواهد بود.


کلمات کلیدی

0 نظر

نظر شما:

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
فیلد های ضروری با علامت * مشخص شده اند.